Geleneksel Tatar evlerinin mimari yapısı ve özellikleri

Günümüzdeki Tataristan topraklarında gelişen tarihi süreçlerin bir birini hızlı şekilde değiştirdiği için Tatar mimarisi bu ve başka sebeplerden dolayı Eski Bolgar Devleti, Altın Orda, Kazan Hanlığı, Rusya İmparatorluğu ve ara dönemlerde etkin olan mimari tarzların esintilerini içeren bir bütün olarak ve aynı zamanda tüm bunların uyumlu veya uyumsuz sentezi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bugünki mimari tarz burada yaşayan halkların kültürü, estetik anlayışı ve dini inançları etkisi altında gelişmiştir. Özellikle bu belirtileri cami ve kilise gibi ibadetlerin yapıldığı binalarda görebilmekteyiz.

Ev ve konutların geneli ahşaptan yapılması sebepli en eski Tatar mimarisi örnekleri ağırlıklı olarak 100 sene önce inşaa edilmişlerdir ve günümüze kadar gelen örnekler oldukça azdır. Tuğla veya taştan yapılan binalar ise XVIII. XIX. yüzyıla aittir.

Geleneksel Tatar Evi

Son 500 yıl içerisinde Tatarlar kültürel anlamda Ruslarla sürekli bir alış-veriş halinde bulundukları için geleneksel Tatar evleri çoğunlukla Rus evlerine benzemektedirler, fakat aralarında birkaç belirgin fark ta bulunmaktadır. Tatar evlerinin ön kısmı çitle çevirilidir ve ev sokaktan en az 2 metre uzaklıkta yerleşmektedir. Araştırmacılar bunu Tatarların savunma geleneklerine ve Tatar kadınlarının kapalı bir hayat tarzı sürmelerine bağlamaktadırlar. Evler erkek ve kadın kısmı olarak iki bölümden oluşmaktadırlar.

XIX. yüzyılın ortalarında Kazan’da ebatı, yerleşimi, planı ve zenginliği açısından fark gösteren türlü evler yapılmakta idi. İnşaat malzemesi olarak ağırlıklı olarak kereste ve tahta kullanılırdı. Tüccar, meslek ustaları ve çiftçilerin evleri hem sosyal hem mimari açıdan bir birinden ayrılırlardı. Mimarisi yönünden evler tek ailenin yaşadığı ev, ticari ve mesleki işlevleri gören ev ve çok aileli ev olarak bölünürlerdi. Tatarın yaşadığı bölgelerde evler aynı zamanda ticari ve mesleki işlevleri de görüyordu. Örneğin evin birinci katı dükkan veya ustahane olarak kullanılsa ikinci katta ev sahibi ailesiyle otururdu.

Tatar halkının ekseriyetini köy halkı teşekkül ettiği için şehirdeki evlerde köy mimarisinin esintilerini görmek pek mümkündü. Geleneksel Tatar tüccarının ahşap evi aşağıdaki özellikleri sergilemektedir:

* Ev iki katlıdır

* Giriş evin uzun tarafının tam ortasında yerleşmekle birlikte evin farklı katlarına giden iki ayrı kapıdan oluşmaktadır

* Birinci katta mutfak, kiler ve hizmetçilerin kaldığı odalar bulunmaktadır

* İkinci katta ise ev sahiplerinin kaldığı 2 veya 4 oda bulunmakta, kat erkek ve kadın kısmı olmak üzere ikiye bölünmüştür.

* Çatı katında yazın ailenin genç kızları kalıyordu

* Ailenin büyük oğulları kendi evlerini esas evin hemen yanında inşaa etmekteydiler ve o evler esas evle ikinci kat hizasında galeri ile birleşmekteydi.

Evin içerisinde neler var?

Orta halli Tatar ailesinin evindekilere gelince şunları görmek mümkündür. Girişin sağ tarıfnda ocak veya soba bulunmakta. Onun üzerinde tunç leğen ve kumganlar. Odanın bir köşesinde çay masası, semaver ve porselen takımı. Girişe karşı duvar boyunca yerden 40-50 sm yükseklike “sake” adı verilen oturma yeri bulunmaktadır. Burası aynı zamanda hem masa, hem yatak işlevini görmüştür. Duvarlara el işlenmeli güzel havlular, bayram elbiseleri ve ayna asılırdı. Pencere diplerinde Tatar evinin olmazsa olmazı çiçek saksıları bulunurdu. “Sake” ve yerlere halı veya kilim serilir, duvar kenarlarına sandıklar konulurdu. Evde mobilya pek bulunmaz, fakat bolca yastık ve tencere tavalar Tatar evinin özelliğidir. Yukarıda da bahsettiğimiz üzere ev erkek ve kadın kısmı olarak iki bölüme ayrılır. Fakirlerin evlerinde kadınlara ocağa yakın kısım ayrılırdı, zenginlerin evlerinde ise oda çokluğundan bu mesele doğal şekilde çözülürdü.

Rus evlerinden farklı olarak Tatar evlerinde balkon veya sokağa bakan teras kısımları yoktu, fakat bunun yerine evin bahçesinde çay içmek için özel yer ayrılıdrı.

Yazı İçeriği : B. NOGMANOV

TG – TataristanGezi.com

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir