İlber Ortaylı, Kazan’da konferans verdi: “Kazan Tatarı Reşit Rahmeti Arat’ın asistanı olacaktım…”

Tataristan Kazan, kendisi de Kırım Tatar kökenli olan Türk profesör İlber Ortaylı’yı ağırladı. Ortaylı, RF Tataristan Birinci Cumhurbaşkanı ve Devlet Danışmanı Mintimer Şaymiyev’i ziyaret ettikten sonra Yunus Emre Enstitüsü’nün desteği ile düzenlenen etkinlik kapsamında Kazan Federal Üniversitesi Uluslararası İlişkiler, Tarih ve Şarkiyat Enstitüsü öğretim üyeleri ve öğrencilerine konferans verdi. Öğrencilerin sorularına cevap verip onlara Türkiye’ye gitmelerini tavsiye eden Ortaylı, üniversitede Kazan Tatarı Türkolog Reşit Rahmeti Arat’ın asistanı olmanın kapısından nasıl döndüğünü de anlattı.

“Rusya ile ilişkiler kötü olsun isteyenin defterimde yeri yok”

Türkiye-Rusya ilişkilerine bakış açısı sorulan Ortaylı: “Şu an iyi gidiyor, vizeler kaldırılıyor. Bence hep iyi gitmeli. Bunun iyi gitmesini istemeyen insanların benim şahsım defterinde yeri yoktur. Burada hem yatırımlar var; ondan da önemlisi bizim kökenimiz ve akrabamız olan Türk toplulukları Rusya coğrafyasında yaşıyorlar. Sadece RF’dekiler değil, Kırgızistan, Kazakistan gibi ülkeler de göz önüne alındığında Rusya ile kötü ilişkileri göze almamak gerekir. İyi geçinmek ve meseleleri buna göre düşünmek lazım.”

Ortaylı, Türk Tarih Kurumu ve 1920’lerin Türkiye’sinde etkin Tatar alimler hakkında sorulan bir soru üzerine bu bölgeden çok profesör ve bilim adamı çıktığını belirtti. Sadri Maksudi Arsal örneğini veren Ortaylı, Arsal’ın Fransızcasını övdü. Sadri Maksudi’yi enteresan biri olarak tarif eden Ortaylı; bu ailenin kızının da önemli bir Fransız dili profesörü olduğunu ve Fransız Filolojisinin referans aldığı çalışmalara imza attığını belirtti. Zeki Velidi Togan’ın da büyü bir alim olduğunu ekledi, çalışmalarından bahsetti.

“Reşit Rahmeti Arat’ın asistanı olmaya hazırlanıyordum, ama öldü adamcağız”

Ortaylı, İstanbul Üniversitesi Türkoloji’nin kurucularından olan Kazan Tatarı Reşit Rahmeti Arat’la bir anısından da şöyle bahsetti: “Reşit Rahmeti Arat bey ben lisedeyken babama dedi ki, bu benim asistanım olsun. Çünkü ben o zaman Almanca ve biraz Rusça biliyordum. Peki, dedim ve buna hazırlanmaya başladım ama öldü adamcağız. Hakikaten Türk edebiyatına kültürüne ve tarihçesine çok büyük faydası oldu.”

Ortaylı, Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunda ve üniversite reformunda etkin rol alan Yusuf Akçura, Sadri Maksudi, Reşit Rahmeti Arat, Zeki Velidi Togan gibi isimlerin önemine dikkat çekti.

Rus edebiyatının önemli ismi Puşkin’in diğer halklara saygılı yönünü takdir eden Ortaylı “Kırım’ın Han Sarayı biraz onun annelerin gözyaşlarını anlatan şiiri sayesinde kurtuldu. Puşkin’in şiir yazdığı bir köşeye dokunamadılar.” dedi.

Ortaylı, Kazan Federal Üniversitesi öğrencilerine “Türkiye’ye geliyor musunuz yazları?” diye sorduktan sonra Tataristan ile Türkiye’nin anlaşma yapıp öğrencileri yaz kurslarına getirmesi gerektiğini söyledi. İsmail Gaspıralı’nın çıkardığı gazeteler ve onun eğitime dair misyonuna dikkat çeken Ortaylı, öğrencilere güncel siyasi konulardan uzak durup bölge tarihini iyi öğrenmelerini tavsiye etti. Türkiye’ye gidip gelmelerini, Türkiye’de lisansüstü çalışmalar yapmalarını tavsiye etti.

İçerik: Ahmet Balcı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir